التّمام فى تفسير اشعار هذيل مما اغفله ابو سعيد الحسن بن الحسين السّكرى - رحمه اللّه - و حجمه خمسمائة ورقة بل يزيد على ذلك و كتابى فى سرّ الصناعة و هو ستمائة ورقة و كتابى فى تفسير تصريف ابى عثمان بكر بن محمد ابن بقية المازنى و حجمه خمسمائة ورقة ، و كتابى فى شرح مستغلق ابيات الحماسة و اشتقاق اسماء شعرائها و مقداره خمسمائة ورقة . . . ابن جنّى به همهء آثار و نگاشته‌هاى خويش در اين اجازه اشاره مىكند و به اختصار به موضوع و حجم آن مىپردازد . ابو ريحان بيرونى در ادامه فهرستى كه از آثار رازى ارائه مىدهد ، با آوردن جملات زير به فهرست خودنوشت آثارش مىپردازد و سياهه‌اى از صد و سه نگاشته خود بيان مىكند : و چنان كه سخن خود را با كتابهاى ابو بكر [ رازى ] آغاز كردم آن را با نامهاى كتابهاى خود كه وقتى از من خواسته بودى ختم مىكنم . آن كتابهايى كه تا سال چهارصد و بيست و هفت نوشته‌ام كه از عمرم شصت و پنج سال قمرى و شصت و سه سال شمسى مىگذرد و تعجّب نمىكنم كه تاويل روياى من راست بيايد هر چند كه حرص من بر آن راست نيامده است . « 1 » اين فهرست به سال 1936 م . توسط خاورشناس معروف پول كراوس در پاريس از روى نسخه منحصر به فرد كتابخانه ليدن به شماره 133 چاپ شد . پيش از آن به سال 1920 م . ويدمان آلمانى قسمت مربوط به آثار بيرونى را به زبان آلمانى مورد تجزيه و تحليل قرار داد ، و دوسكا به سال 1925 م . پاره‌اى از آن كتاب را كه مربوط به آثار رازى بود به زبان آلمانى برگرداند . زاخائو فهرست آثار بيرونى را در مقدمه كتاب آثار الباقيه آورد . انديشمندان ديگرى نيز به تصحيح فهرست و كتاب شناسى آثار رازى و بيرونى پرداختند و ملحقاتى بر آن افزودند . دكتر محمود نجم آبادى در مصنفات و مؤلفات رازى و بوالو در كارنامه‌ى بيرونى از آن جمله‌اند . « 2 » افزون بر اينها ، استاد دانشمند دكتر مهدى محقق به تصحيح و ترجمه فهرست كتابهاى رازى و نامهاى كتابهاى بيرونى اهتمام ورزيد و به پيوست اين اثر ارزشمند ، رساله

--> ( 1 ) . فهرست كتابهاى رازى و نامهاى كتابهاى بيرونى ، به كوشش مهدى محقق ، 64 . ( 2 ) . همان ، مقدمه .